Kort antwoord: “vlamvertragend” is geen norm. Wat je beschermt, is de specifieke Europese norm op het CE-label en de codes of klassen die erbij staan. EN ISO 11612 gaat over hitte en vlammen, IEC 61482-2 over de elektrische vlamboog, EN ISO 11611 over lassen, EN ISO 14116 alleen over beperkte vlamverspreiding en EN 1149-5 over het afvoeren van statische lading. Begin bij je risico-inventarisatie (RI&E), koppel elk risico aan de juiste norm en het juiste niveau, en zorg dat de hele outfit samenwerkt, van onderlaag tot buitenkleding.
We krijgen vaak de vraag naar “vlamvertragende werkkleding”, alsof dat één categorie is. Dat is het niet. Kleding die prima is voor een lasser, kan de verkeerde keuze zijn voor een elektromonteur bij spanningvoerende schakelinstallaties. En een jas die alleen vlamverspreiding beperkt, hoort in een raffinaderij niet over een katoenen T-shirt. In deze gids lees je wat elke norm betekent, hoe je de codes leest en welke fouten we het vaakst zien.
In één oogopslag: welke norm dekt welk risico?
| Risico | Norm | Wat het label je vertelt |
|---|---|---|
| Industriële hitte en vlammen | EN ISO 11612 | Code A1 en/of A2 (beperkte vlamverspreiding) plus codes B, C, D, E, F met niveaus |
| Elektrische vlamboog | IEC 61482-2 | Klasse uit de boxtest (APC 1 of APC 2) en/of open-boogwaarde (ELIM, ATPV of EBT in cal/cm²) |
| Lassen en verwante processen | EN ISO 11611 | Klasse 1 of klasse 2 |
| Kort, incidenteel contact met een kleine vlam | EN ISO 14116 | Index 1, 2 of 3 voor beperkte vlamverspreiding |
| Statische elektriciteit / vonkgevaar | EN 1149-5 | Elektrostatisch dissipatieve kleding (geen niveaus) |
EN ISO 11612: hitte en vlammen
Het antwoord eerst: EN ISO 11612 is dé basisnorm voor wie werkt met industriële hitte en vlammen. Elk gecertificeerd kledingstuk doorstaat de test op beperkte vlamverspreiding (code A1 en/of A2). De overige letters laten zien tegen welke hitterisico’s het is getest en op welk niveau. Hoe hoger het cijfer, hoe beter de prestatie in die test.
De codes op het label:
- A1 / A2: beperkte vlamverspreiding. Bij A1 wordt de vlam op het oppervlak van de stof gericht, bij A2 op de rand. Minstens één van de twee is verplicht.
- B: convectiewarmte, niveau 1 tot 3. Denk aan hete lucht en gassen bij ovens of vlammen.
- C: stralingswarmte, niveau 1 tot 4. Warmte die uitstraalt van gloeiende oppervlakken, gesmolten materiaal of vuur.
- D: spatten van gesmolten aluminium, niveau 1 tot 3.
- E: spatten van gesmolten ijzer, niveau 1 tot 3.
- F: contactwarmte, niveau 1 tot 3. Kort contact met hete oppervlakken.
Een kledingstuk met “A1 B1 C1” en een met “A1 B2 C2 E3” zijn heel verschillende kledingstukken. Het eerste biedt basisbescherming tegen hitte en vlammen. Het tweede beschermt beter tegen convectie- en stralingswarmte en scoort hoog tegen spatten van gesmolten ijzer, en dat telt in een gieterij. Staat er geen D- of E-code op, dan is de kleding niet getest op metaalspatten. Ga er dan ook niet van uit dat ze daartegen beschermt.
EN ISO 11612:2015 is de geldende editie. Er wordt aan een herziene versie gewerkt, dus op termijn kun je nieuwe labels verwachten. Vandaag geldt nog de editie van 2015.
Bekijk onze vlamvertragende kleding en multinorm kleding voor kleding die meerdere van deze normen combineert.
IEC 61482-2: elektrische vlamboog
Het antwoord eerst: werkt je team aan of in de buurt van spanningvoerende installaties, dan is vlamwerendheid alleen niet genoeg. Een vlamboog maakt in een fractie van een seconde enorm veel energie vrij. Kleding voor dit risico wordt getest volgens IEC 61482-2, in de boxtest of in de open-boogtest.
- Boxtest (IEC 61482-1-2): het kledingstuk krijgt klasse APC 1 (getest bij 4 kA) of APC 2 (getest bij 7 kA). Op oudere labels en in catalogi heet dit soms nog “klasse 1” en “klasse 2”. APC 2 is de hoogste klasse.
- Open-boogtest (IEC 61482-1-1): deze levert een waarde in cal/cm² op: de ELIM (grenswaarde voor invallende energie) en een ATPV- of EBT-waarde. Hoe hoger de waarde, hoe meer invallende energie de stof of het kledingstuk in die test aankan. Leg die waarde naast de invallende energie uit je vlamboog-risicoanalyse.
De twee tests meten verschillende dingen. Je kunt de uitkomsten dus niet zomaar naast elkaar leggen. Kijk welke test je risicoanalyse vraagt. Vlamboogbescherming werkt bovendien alleen als compleet systeem: gelaatsscherm, handschoenen en de lagen eronder tellen net zo zwaar als de buitenkleding.
Bekijk onze beschermende kleding tegen vlambogen.
EN ISO 11611: lassen
Het antwoord eerst: EN ISO 11611 is de norm voor beschermende kleding bij lassen en verwante processen. De norm kent twee klassen. Kies klasse 2 voor het zwaardere werk.
- Klasse 1: bescherming bij minder gevaarlijke lastechnieken en situaties, met minder spatten en stralingswarmte. Voorbeelden zijn autogeen lassen, TIG-lassen en MIG-lassen met lage stroom.
- Klasse 2: bescherming bij gevaarlijkere lastechnieken en situaties, met meer spatten en stralingswarmte. Voorbeelden zijn elektrodelassen met basische of cellulose-elektroden, MAG-lassen, plasmasnijden en lassen in besloten ruimten of boven het hoofd.
Waar veel spatten op één plek terechtkomen, draag je een leren lasschort over de laskleding. Het Sacobel lasschort van koeiensplitleer staat in onze productgegevens met EN ISO 11611 en EN 13688. Voor de handen geldt een eigen norm: lashandschoenen worden getest volgens EN 12477. De Sacobel lashandschoenen van splitleer vermelden EN 12477 type A en EN 407. De ongevoerde Sacobel 3210 TIG-lashandschoenen vermelden EN 12477 type B, het type voor werk waarbij fijngevoeligheid telt, zoals TIG-lassen.
Meer keus vind je in onze collecties laskleding en lashandschoenen.
EN ISO 14116: beperkte vlamverspreiding
Het antwoord eerst: EN ISO 14116 vertelt je alleen dat een materiaal de vlamverspreiding beperkt bij kort contact met een kleine vlam. Lees de index goed: materialen met index 1 mogen nooit direct op de huid worden gedragen. Ze moeten over een kledingstuk met index 2 of 3. Index 3 is het hoogste niveau binnen deze norm.
- Index 1: het materiaal brandt niet door tot de rand en geeft geen brandende druppels af, maar er kan een gat ontstaan. Daarom draag je het over een kledingstuk met index 2 of 3, nooit op de huid.
- Index 2: als index 1, en er ontstaat geen gat.
- Index 3: als index 2, met daarbovenop een grens voor nabranden. Dit is de hoogste index in de norm.
EN ISO 14116 is geen vervanging voor EN ISO 11612 als je echte blootstelling aan hitte of vlammen verwacht. De norm is bedoeld voor kleding met een beperkte eis aan vlamverspreiding, zoals sommige signalisatie- of regenkleding die over andere beschermende kleding wordt gedragen. EN ISO 14116:2015 is de geldende editie. Er komt een herziene versie, maar die is nog niet gepubliceerd.
EN 1149-5: afvoer van statische lading
Het antwoord eerst: kleding volgens EN 1149-5 voert statische lading af, zodat een vonk door opgebouwde lading geen ontvlambare atmosfeer kan ontsteken. De norm wordt meestal gecombineerd met de normen hierboven voor ATEX-zones in de petrochemie, de gassector en de chemie.
EN 1149-5 kent geen klassen of niveaus, maar werkt alleen bij correct gebruik:
- De drager moet geaard zijn, normaal via geschikte dissipatieve veiligheidsschoenen en vloeren.
- Het EN 1149-5-kledingstuk moet bij normaal gebruik alle niet-conforme lagen eronder afdekken, ook bij bukken en bewegen.
- Open of trek het kledingstuk nooit uit in een ontvlambare of explosieve atmosfeer.
EN 1149-5 gaat alleen over statische lading. Een kledingstuk kan EN 1149-5 hebben zonder enige vlamnorm. De Lyngsøe Microflex Jacket bijvoorbeeld vermeldt in onze productgegevens EN 343 (regen) en EN 1149-5, en geen vlamnorm. Heb je ook bescherming tegen hitte en vlammen nodig, controleer dan of het label ook EN ISO 11612 of EN ISO 14116 op het juiste niveau vermeldt. Bekijk onze antistatische kleding.
Lagen: de hele outfit moet samenwerken
Het antwoord eerst: vlamwerende buitenkleding beschermt alleen zo goed als de lagen eronder toelaten. Synthetische onderlagen van bijvoorbeeld polyester, nylon of elastaan kunnen smelten en aan de huid plakken als de buitenlaag heet wordt.
- Draag onderlagen die niet smelten: vlamwerend ondergoed en T-shirts, of natuurlijke vezels zoals katoen of wol als je RI&E dat toelaat.
- Kleding met index 1 volgens EN ISO 14116 draag je over een kledingstuk met index 2 of 3, nooit op de huid.
- Een regenjas of signalisatievest over vlamwerende kleding mag de bescherming niet tenietdoen. Die heeft een eigen passende vlamnorm nodig, en voor ATEX-werk ook EN 1149-5.
- Bij vlamboogrisico telt het geheel: kleding, handschoenen, gelaatsbescherming en wat je eronder draagt.
- Sluit de kleding goed. Een open voorkant of opgerolde mouwen verminderen de bescherming die op het label staat.
Onderhoud: inherent versus behandeld vlamwerende stoffen
Het antwoord eerst: inherent vlamwerende stoffen danken hun vlamwerendheid aan de vezel zelf. Behandelde stoffen, meestal katoen of katoenrijk, krijgen die door een chemische finish. Beide vragen om het juiste onderhoud, en verkeerd wassen kan de bescherming verminderen.
- Inherent vlamwerende stoffen: de vlamwerendheid wast er niet uit. Vervuiling met olie, vet of andere brandbare stoffen kan echter nog steeds branden en de bescherming tenietdoen. Reinig de kleding regelmatig en vervang ze als ze beschadigd is.
- Behandelde stoffen: de finish is duurzaam, maar hangt af van het juiste onderhoud. Volg het wasvoorschrift precies: temperatuur, het aantal wasbeurten als dat vermeld staat, en de droogmethode.
- Voor beide: gebruik geen bleekmiddel of wasverzachter, tenzij het wasvoorschrift dat toestaat. Ze kunnen de beschermende werking aantasten of een brandbaar laagje achterlaten. Repareer alleen met geschikte vlamwerende materialen en vervang kleding die versleten, gescheurd of zwaar vervuild is.
Kiezen op basis van de risico-inventarisatie
Het antwoord eerst: begin bij de RI&E, niet bij de catalogus. Bepaal het risico, koppel daar de norm en het niveau aan en controleer daarna of de hele outfit samenwerkt.
- Benoem het risico. Gaat het om vlammen, convectie- of stralingswarmte, gesmolten metaal, contactwarmte, lasspatten, een vlamboog, statische lading of een combinatie?
- Kies de norm. Hitte en vlammen: EN ISO 11612. Vlamboog: IEC 61482-2. Lassen: EN ISO 11611. Statische lading in ATEX-zones: EN 1149-5. Alleen kort contact met een kleine vlam: EN ISO 14116.
- Kies het niveau. Bijvoorbeeld een hoger C-niveau bij sterke stralingswarmte, een E-code in ijzergieterijen, klasse 2 bij zwaar laswerk en een vlamboogwaarde die minstens gelijk is aan de berekende invallende energie.
- Controleer combinaties. Voor veel werk heb je multinorm kleding nodig die meerdere normen op één label combineert.
- Controleer de complete outfit. Onderlagen, buitenkleding, handschoenen, gelaatsbescherming en schoenen.
- Plan onderhoud en vervanging. Spreek wassen en controle af voordat de kleding in gebruik gaat.
Weet je niet zeker welke combinatie je team nodig heeft? Stuur ons de functieomschrijving en we helpen je de juiste bescherming te kiezen. Artikelen op voorraad die je vóór 14:00 bestelt, versturen we dezelfde dag. We leveren binnen de EU (verzendkosten worden berekend bij het afrekenen) en je hebt 30 dagen retourrecht.
Drie dingen die we vaak mis zien gaan
- Kopen op het woord “vlamvertragend” zonder te controleren welke normen en niveaus op het label staan.
- Vlamwerende buitenkleding over synthetische onderlagen dragen, die op de huid kunnen smelten. Ook de laag eronder telt.
- Vergeten dat inherent en behandeld vlamwerende stoffen ander onderhoud vragen, en dat verkeerd wassen de bescherming kan verminderen.
Veelgestelde vragen
Is “vlamvertragend” hetzelfde als EN ISO 11612?
Nee. “Vlamvertragend” is een algemene omschrijving. EN ISO 11612 is een specifieke norm voor hitte en vlammen, met geteste codes en niveaus. Kijk altijd naar de norm en de codes op het CE-label.
Wat is het verschil tussen EN ISO 11612 en EN ISO 14116?
EN ISO 11612 gaat over bescherming tegen hitte en vlammen, inclusief convectie-, stralings- en contactwarmte en spatten van gesmolten metaal. EN ISO 14116 gaat alleen over beperkte vlamverspreiding. Het is geen vervanging voor EN ISO 11612 als je echte blootstelling aan hitte verwacht.
Mag ik kleding met EN ISO 14116 index 1 los dragen?
Niet op de huid. Materialen met index 1 moeten over een kledingstuk met index 2 of 3 worden gedragen.
Beschermt vlamwerende kleding tegen een vlamboog?
Niet automatisch. Vlamboogbescherming vraagt om een test volgens IEC 61482-2: een klasse uit de boxtest (APC 1 of APC 2) of een open-boogwaarde (ELIM, ATPV of EBT) in cal/cm².
Welke lasklasse heb ik nodig, klasse 1 of klasse 2?
Klasse 1 is voor minder gevaarlijk laswerk met minder spatten en stralingswarmte. Klasse 2 is voor gevaarlijker werk, zoals zwaarder booglassen of lassen in besloten ruimten of boven het hoofd.
Waarom EN 1149-5 combineren met vlamwerende normen?
In ATEX-zones kan een vonk door opgebouwde statische lading een ontvlambare atmosfeer ontsteken. Kleding volgens EN 1149-5 voert die lading af, maar alleen als de drager geaard is en de kleding de lagen eronder afdekt.
Worden EN ISO 11612 en EN ISO 14116 herzien?
Ja. Er wordt aan herziene edities gewerkt, maar die zijn nog niet gepubliceerd. EN ISO 11612:2015 en EN ISO 14116:2015 blijven de geldende edities.
